Những lời hứa về AI của các tập đoàn đã biến thành một làn sóng sa thải, “đại thanh trừng” năm 2025.
Tờ Fortune cho hay những lời hứa về một tương lai tươi sáng khi AI “giải phóng” sức lao động đang dần bị lu mờ bởi những con số biết nói. Đằng sau tham vọng biến AI thành động cơ tăng trưởng là một làn sóng sa thải khốc liệt nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008, trong đó Gen Z (thế hệ được coi là am hiểu công nghệ nhất) lại đang là đối tượng chịu tổn thương nặng nề nhất.
Thực tế nghiệt ngã
Từ Demis Hassabis của Google DeepMind đến Elon Musk của Tesla, các lãnh đạo công nghệ hàng đầu thế giới luôn miêu tả AI như một kịch bản “đôi bên cùng có lợi” (win-win) cho xã hội. Họ đưa ra những cam kết đầy tham vọng rằng công nghệ tiên tiến sẽ giúp tăng tốc lực lượng lao động, chữa khỏi ung thư và tạo ra những công việc mới “có thu nhập cực cao và đầy thú vị” chưa từng tồn tại trước đây.
Thế nhưng, thay vì cảm thấy được tiếp thêm sức mạnh, nhiều người lao động đang sống trong nỗi sợ hãi bị thay thế bởi máy móc. Làn sóng sa thải ồ ạt trong năm 2025 đã xác nhận sự nghi ngờ này.
Theo báo cáo mới nhất từ công ty tư vấn việc làm Challenger, Gray & Christmas, có tới 1,2 triệu lượt cắt giảm nhân sự đã được công bố trong năm qua, tăng 58% so với con số khoảng 760.000 ca sa thải của năm 2024.
Thực tế, năm 2025 ghi nhận mức giảm nhân sự cao nhất kể từ năm 2020 và đang bám đuổi sát sao mức đỉnh của cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, thời điểm mà 1,22 triệu vị trí đã bị xóa sổ.
Trong khu vực tư nhân, ngành công nghệ chịu đòn nặng nề nhất. Năm ngoái, các doanh nghiệp công nghệ đã công bố cắt giảm khoảng 154.000 vị trí, tăng 15% so với năm 2024.
Nguyên nhân cốt lõi được chỉ ra là quá trình triển khai AI thần tốc và nỗ lực tự điều chỉnh sau giai đoạn tuyển dụng quá mức thời đại dịch. Chỉ riêng trong năm 2025, AI được xác định là nguyên nhân trực tiếp cho 54.836 kế hoạch sa thải.
Tính từ năm 2023 đến nay, công nghệ này có liên quan đến tổng cộng 71.825 thông báo cắt giảm việc làm.
Báo cáo lưu ý rằng công nghệ đang chuyển hướng sang phát triển và triển khai trí tuệ nhân tạo nhanh hơn bất kỳ ngành công nghiệp nào khác. Điều này kết hợp với tình trạng tuyển dụng ồ ạt trong thập kỷ qua đã tạo ra một làn sóng mất việc làm lan rộng.
Nghe có vẻ ngược đời khi các “gã khổng lồ” nghìn tỷ USD đang chạy đua vũ trang AI lại sa thải nhân tài. Tuy nhiên, các CEO đã thẳng thắn thừa nhận rằng các công cụ AI đang dần thay thế các kỹ năng của con người.
