Nguyễn Bá Phát (sinh năm 2009), hiện là học sinh lớp 11 Trường THPT Đại An, đang là trụ cột chính trong gia đình tại xã Yên Đồng. Sống cùng mẹ và bà ngoại đều có sức khỏe hạn chế do di chứng sức khỏe từ quá khứ, Phát sớm trở nên trưởng thành hơn bạn bè đồng trang lứa.
Em Nguyễn Bá Phát (sinh năm 2009) là học sinh lớp 11 trường THPT Đại An. Bá Phát hiện đang sống cùng bà ngoại Đỗ Thị Ngọ (sinh năm 1943) và mẹ Nguyễn Thị Tâm (sinh năm 1970) tại xã Yên Đồng, tỉnh Ninh Bình. Từ nhỏ, em Bá Phát đã không biết cha mình là ai và cũng chưa từng hỏi về điều đó.
Mẹ em sức khỏe yếu, hiện hưởng trợ cấp hai triệu đồng/tháng dành cho nạn nhân bị ảnh hưởng chất độc da cam. Chị mắc nhiều bệnh nền, thường xuyên mệt mỏi, khó thở khi xúc động hoặc làm việc nặng. Bốn anh chị em ruột của chị cũng đều bị ảnh hưởng bởi chất độc da cam, sức khỏe không ổn định.
Dù thể trạng hạn chế, chị Tâm vẫn nhận may gia công tại nhà để có thêm thu nhập nuôi con và chăm sóc mẹ già. Được cơ sở cho mượn máy và từng học nghề miễn phí, chị may nón với tiền công 600 đồng/chiếc. Làm việc từ sáng sớm đến khuya, chị cũng chỉ kiếm khoảng 60.000 đồng/ngày.
Gia đình em Bá Phát có khoảng 1,5 sào ruộng do ông bà để lại, nhưng vì không đủ sức canh tác nên phải thuê người làm, mỗi vụ chỉ thu được 2–3 bao lúa, chủ yếu dùng làm lương thực. Ngoài ra, chị nuôi thêm bốn con gà lấy trứng cải thiện bữa ăn.
Bà ngoại của Phát tuổi cao, sức khỏe rất yếu, bị mù và phải nằm một chỗ. Bà mắc bệnh Alzheimer, thường xuyên mất ý thức, nói năng không kiểm soát, mọi sinh hoạt hàng ngày phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của hai mẹ con.
Hiện Bá Phát cùng bà và mẹ vẫn sống trong căn nhà hơn 20 năm tuổi đã xuống cấp nghiêm trọng: mái ngói cũ, nền gạch bong tróc, nhiều chỗ dột nát.
Mỗi khi mưa lớn, hai mẹ con phải lót bạt che nước hắt. Dù vậy, ngôi nhà vẫn được giữ gìn gọn gàng. Tài sản đáng giá nhất là bàn thờ ông ngoại – mua từ tiền phúng điếu sau khi ông mất. Chiếc tivi được cho đã hỏng nhưng chưa có điều kiện sửa chữa.
Bản thân Bá Phát cũng bị ảnh hưởng sức khỏe từ mẹ, thường xuyên đau đầu, khó tập trung khi căng thẳng. Dẫu thiếu thốn, em vẫn lạc quan, luôn quan tâm, trò chuyện cùng mẹ.
Biết mẹ hay mệt và khó thở, Phát chưa bao giờ cãi lời hay làm mẹ buồn. Sau giờ học, Phát phụ mẹ may nón để tăng thêm thu nhập. Chiếc xe đạp được tặng từ năm lớp 6 vẫn là phương tiện đến trường của em, dù đã cũ và thường xuyên hỏng.
Bá Phát không dám mơ về xe mới, chỉ mong đủ điều kiện tiếp tục đi học và gia đình được bình yên bên nhau. Em đặc biệt yêu thích môn Lịch sử, học tốt và đang trong đội tuyển học sinh giỏi của trường. Ước mơ của Phát là thi đỗ đại học tại Hà Nội, có công việc ổn định để chăm lo cho mẹ và bà, bù đắp những năm tháng vất vả.
