Một phiên thảo luận tại Seoul Defense Dialogue 2026 bất ngờ biến thành màn đối đáp công khai hiếm thấy giữa Philippines và Trung Quốc, sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. nhận được một mẩu giấy từ phía Trung Quốc ngay trong lúc đang phát biểu về tranh chấp Biển Đông.
Sự việc xảy ra ngày 8/9 tại Seoul, Hàn Quốc, trong khuôn khổ Seoul Defense Dialogue, diễn đàn an ninh đa phương thường niên do Bộ Quốc phòng Hàn Quốc tổ chức. Ông Teodoro khi đó đang nói về các thách thức trên biển mà Philippines phải đối mặt, các hoạt động mà Manila gọi là “cưỡng ép vùng xám”, đồng thời nhấn mạnh vai trò của Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982, UNCLOS.
Giữa lúc Bộ trưởng Philippines đang trả lời câu hỏi, một nhân viên của diễn đàn bước đến và đặt trước mặt ông một tờ giấy viết tay.
Theo Yonhap, ban tổ chức sau đó xác nhận mẩu giấy xuất phát từ một tùy viên quân sự thuộc Đại sứ quán Trung Quốc tại Seoul. Người này đưa giấy cho nhân viên diễn đàn và đề nghị chuyển tới ông Teodoro. Nhân viên được cho là đã tưởng đó là thông điệp từ chính phái đoàn Philippines nên mang thẳng lên sân khấu.
Ông Teodoro tỏ ra bất ngờ, nói với khán phòng rằng ông vừa nhận được một thông điệp và cho rằng nó đến từ phía Trung Quốc. Sau đó, thay vì bỏ qua, ông quyết định đọc nội dung ngay trước toàn bộ hội trường.
Theo hình ảnh mẩu giấy được Bộ Quốc phòng Philippines công bố sau đó, thông điệp dài hai đoạn, viết trên giấy của khách sạn. Nội dung đầu tiên tái khẳng định lập trường lâu nay của Bắc Kinh về vụ kiện Biển Đông năm 2016.
Mẩu giấy viết rằng lập trường của Trung Quốc đối với vụ trọng tài Biển Đông là “rõ ràng, nhất quán và kiên định”, đồng thời cho rằng quá trình trọng tài đã vi phạm các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế.
Ông Teodoro lập tức phản bác ngay trên sân khấu, đặt vấn đề rằng nếu Trung Quốc cho rằng cơ chế trọng tài theo UNCLOS vi phạm luật quốc tế, thì điều đó chẳng khác nào nói chính UNCLOS đi ngược luật pháp quốc tế.
Khi đọc tới phần nói phán quyết năm 2016 là “bất hợp pháp, vô hiệu và không có giá trị”, ông Teodoro đáp ngắn gọn rằng đó chỉ là quan điểm của Trung Quốc.
Đến câu cho rằng phán quyết “không có giá trị ràng buộc”, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines phản bác rằng lý do là vì Trung Quốc “không muốn bị ràng buộc bởi UNCLOS”.
Và khi mẩu giấy viết rằng Trung Quốc “không chấp nhận cũng không công nhận” phán quyết, ông Teodoro đáp bằng câu khiến cả sự việc nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội:
“Of course, because you lost.”
Tạm dịch: “Tất nhiên rồi, bởi vì các ông đã thua.”
Ông tiếp tục chỉ trích cách phía Trung Quốc đưa thông điệp vào giữa phiên thảo luận, cho rằng hành động này thể hiện sự thiếu tôn trọng đối với luật pháp quốc tế và cả diễn đàn do Hàn Quốc tổ chức.
Ông gọi lập trường được thể hiện trên mẩu giấy là “tuyệt vọng và không hiệu quả”, đồng thời nói Trung Quốc cần thể hiện “phẩm cách cơ bản” trong cách hành xử. Phát biểu này nhận được tiếng vỗ tay từ một bộ phận khán giả.
Teodoro sau đó tuyên bố:
“Đây không còn là vùng xám nữa. Đây là sự cưỡng ép thực sự, bắt nạt và xâm lược.”
Phát biểu này nhằm phản bác cách Trung Quốc sử dụng những biện pháp gây sức ép dưới ngưỡng xung đột vũ trang ở Biển Đông, vốn thường được giới phân tích gọi là chiến thuật “vùng xám”.
Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội Philippines còn ghi lại việc ông sử dụng cụm từ Tagalog “Mahiya naman kayo”, có thể hiểu gần với “hãy biết xấu hổ” hoặc “hãy có chút phẩm cách”. Bộ Quốc phòng Philippines sau đó cũng đăng lại đoạn trao đổi này trên mạng xã hội.
Ông Teodoro còn có một câu châm biếm nhắm về phía người gửi mẩu giấy, nói rằng người này vừa “phục vụ đất nước mình rất tốt”, rồi đùa rằng hy vọng người đó sẽ không phải chịu hậu quả vì hành động của mình.
Theo một số nguồn khu vực, sau phiên thảo luận ông còn giữ lại mẩu giấy như một vật kỷ niệm.
Mẩu giấy của Trung Quốc thực sự viết gì?
Nội dung được công bố cho thấy thông điệp có hai đoạn.
Đoạn đầu khẳng định vụ trọng tài Biển Đông vi phạm luật pháp quốc tế, phán quyết là “bất hợp pháp, vô hiệu”, không có giá trị ràng buộc, và Trung Quốc không chấp nhận hoặc công nhận bất kỳ yêu sách hay hành động nào dựa trên phán quyết đó.
Đoạn thứ hai, ông Teodoro không đọc hết trước hội trường, tuyên bố Trung Quốc sẽ tiếp tục “bảo vệ chủ quyền, quyền và lợi ích” của mình, đồng thời giải quyết tranh chấp trên biển với các bên liên quan trực tiếp thông qua đối thoại và tham vấn nhằm duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông.
Đây về cơ bản là lập trường Bắc Kinh đã nhiều lần tuyên bố kể từ sau phán quyết năm 2016.
Phán quyết năm 2016 nói gì?
Vụ kiện được Philippines khởi xướng năm 2013 theo cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS.
Ngày 12/7/2016, hội đồng trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII của UNCLOS ra phán quyết bác bỏ cơ sở pháp lý cho yêu sách về “quyền lịch sử” của Trung Quốc trong phạm vi đường chín đoạn, trong chừng mực yêu sách đó vượt quá các quyền hàng hải mà UNCLOS cho phép.
Phán quyết cũng đưa ra nhiều kết luận liên quan đến quy chế pháp lý của các thực thể ở Trường Sa và quyền hàng hải của Philippines.
Trung Quốc từ đầu đã từ chối tham gia quá trình trọng tài và sau khi phán quyết được công bố tiếp tục tuyên bố không chấp nhận, không công nhận phán quyết.
Theo lập trường của Manila và nhiều nước ủng hộ cơ chế UNCLOS, phán quyết năm 2016 là chung thẩm và có tính ràng buộc đối với các bên trong vụ kiện. Bắc Kinh lại cho rằng tòa trọng tài không có thẩm quyền và Philippines đã lạm dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS.
Trung Quốc đáp trả
Một ngày sau sự việc, ngày 9/9, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh được hỏi trực tiếp về những phát biểu của ông Teodoro.
Bà Mao nói không nắm rõ chính xác những gì đã xảy ra tại sự kiện, nhưng tái khẳng định quan điểm của Bắc Kinh rằng vụ kiện do Philippines đơn phương khởi xướng là sự “bóp méo và lạm dụng” cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS.
Bà đồng thời kêu gọi “một số cá nhân phía Philippines” chấm dứt các hành động mà Bắc Kinh mô tả là khiêu khích và phô diễn, đồng thời không làm tổn hại quan hệ Trung Quốc – Philippines cũng như ổn định ở Biển Đông.
South China Morning Post dẫn phản ứng của Bắc Kinh cho biết phía Trung Quốc cáo buộc các quan chức Philippines “phô trương và nói dối” sau màn đối đáp tại Seoul.
Như vậy, sự việc tại Seoul không chỉ dừng lại ở một màn tranh luận trực tiếp tại hội trường mà nhanh chóng phát triển thành một cuộc khẩu chiến ngoại giao giữa hai nước.
Philippines tiếp tục ủng hộ phản ứng của Teodoro
Tại Manila, phản ứng của ông Teodoro nhận được sự ủng hộ từ một số chính trị gia Philippines.
Thượng nghị sĩ Erwin Tulfo nói ông đồng tình với cách Bộ trưởng Quốc phòng xử lý tình huống và cho rằng phía Trung Quốc không nên gửi một thông điệp như vậy giữa một diễn đàn quốc tế. Ông nói các quan chức Philippines cần giữ lập trường khi chủ quyền và quyền hàng hải của nước này bị thách thức.
Vụ việc cũng nhanh chóng lan truyền mạnh trên mạng xã hội Philippines, đặc biệt là câu đáp “Of course, because you lost”, trở thành phần được chia sẻ nhiều nhất trong đoạn video.
Một sự cố nhỏ nhưng phản ánh căng thẳng lớn hơn
Sự việc ở Seoul xảy ra trong bối cảnh quan hệ Manila – Bắc Kinh tiếp tục căng thẳng vì những vụ đối đầu trên biển.
Dưới thời Tổng thống Ferdinand Marcos Jr., Philippines đã tăng cường hợp tác quốc phòng với Mỹ và mở rộng quan hệ an ninh với Nhật Bản, Australia, Canada, Pháp, New Zealand và nhiều đối tác khác. Ông Teodoro cũng cảnh báo tại Seoul rằng sức ép quân sự và các hoạt động gây ảnh hưởng của Trung Quốc đang thúc đẩy các nước trong khu vực tăng cường hợp tác an ninh.
AP nhận định vụ trao mẩu giấy chỉ là một sự cố ngắn tại diễn đàn, nhưng nó phản ánh mức độ căng thẳng ngày càng công khai giữa Trung Quốc và Philippines quanh tranh chấp Biển Đông và cách hai bên diễn giải luật pháp quốc tế.
Điểm đáng chú ý nhất của sự việc không phải là bản thân mẩu giấy, bởi nội dung trong đó gần như không khác lập trường Trung Quốc đã công khai trong nhiều năm. Điều khiến nó trở nên đặc biệt là thời điểm và cách thức thông điệp được chuyển đến, ngay khi Bộ trưởng Quốc phòng Philippines đang phát biểu tại một diễn đàn quốc tế, tạo điều kiện để ông Teodoro biến chính thông điệp đó thành một màn phản bác công khai trước toàn bộ hội trường.
Và câu nói ngắn gọn “Tất nhiên rồi, bởi vì các ông đã thua” sau đó đã trở thành biểu tượng cho cuộc đối đầu ngoại giao mới nhất giữa Manila và Bắc Kinh về Biển Đông.
